Projecten in de kijker

Living Lab Herk & Mombeek

De valleien van de Herk en de Mombeek zijn de levensaders van Haspengouw. Maar die valleien staan onder druk. Droogte, overstromingen en een veranderend klimaat vragen om een fundamenteel andere aanpak van ons landschap. Met het project Weerbaar Water+Land+Schap pakken we die uitdaging concreet aan.

Periode: 2024 - 2030

Initiator: Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), Vlaamse Landmaatschappij (VLM), Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren (RLHV), Architecture Workroom Brussels (AWB) en KULeuven

Partners: PIBO Campus, PCFruit, Limburgs Landschap, Natuurpunt, Provincie Limburg (dienst waterlopen), Agentschap voor Natuur en Bos, Watering De Herk, VITO, Provincie Limburg PNC, Boerenbond, PXL Bio-research en lokale gemeentebesturen

Met de steun van: Vlaamse Overheid, Blue Deal, Europese Unie, NBS4Local

De vallei van de Herk en de Mombeek is geselecteerd als één van de vier Water+Land+Schapsgebieden in Vlaanderen — een erkenning dat dit gebied een ideale proeftuin is om het advies 'Weerbaar Waterland' om te zetten naar de praktijk. Begin 2026 gaf de Vlaamse Overheid officieel groen licht voor de uitvoering van het sponsactieplan dat samen met de gebiedscoalitie werd ingediend.

Wat gaan we concreet doen?

Het sponsactieplan bundelt een reeks acties die de komende jaren worden uitgevoerd door de partners van de gebiedscoalitie:

  • Onthardingsprojecten — verharding verwijderen zodat water opnieuw in de bodem kan trekken

  • Beken laten meanderen — rechte, verdiepte beken worden verondiept en krijgen opnieuw hun natuurlijke loop

  • Veenherstel — natte, veenrijke gebieden die water vasthouden worden hersteld

  • Sponsmaatregelen op akkers, fruitpercelen en graslanden — ingrepen die water vertragen en bufferen op het moment dat het valt

  • ...

Landschapspark Haspengouw neemt de coördinatie van alle acties op zich. We bewaken de samenhang, faciliteren de samenwerking tussen partners en zorgen ervoor dat de resultaten zichtbaar en meetbaar zijn.

Waarom dit belangrijk is

De waterbom van 2021 toonde hoe kwetsbaar ons landschap is geworden. Maar ook droogte — steeds langere periodes zonder neerslag — heeft een impact op de natuur, de landbouw en de leefbaarheid van de streek. Door nu te investeren in een sponslandschap, bouwen we aan een Haspengouw dat beide extremen beter aankan in de toekomst.