De geschiedenis van Haspengouw gaat ver terug. In de eerste eeuw voor het begin van de jaartelling kwamen de Romeinen naar deze streek. Ze bleven vijf eeuwen. En dat liet zijn sporen na.
De Romeinen brachten structuur. Waar er versnipperd landschap was, kwamen grootschalige landbouwbedrijven, uitgestrekte graanakkers en kaarsrechte wegen – de heirbanen – die steden verbonden. Ze bouwden villa rustica's op het platteland en villa urbana's in de stad.
En ze bouwden een stad. Tongeren – in de Romeinse tijd Atuatuca Tungrorum – werd de eerste stad van België, strategisch gelegen aan de Jeker. De stad groeide snel uit tot een commercieel en religieus centrum: er kwamen een tempel en monumentale grafheuvels voor de notabelen van de streek.
Het Gallo-Romeins Museum vertelt het volledige verhaal van de Romeinse aanwezigheid in Haspengouw: van de eerste nederzettingen tot het einde van het Romeinse tijdperk. Een van de mooiste en meest gelauwerde archeologische musea van België, met een permanente collectie die de regio in haar Europese context plaatst.
Meer info en tickets via galloromeinsmuseum.be
Tijdens het laatste weekend van augustus organiseert het museum het Romeinenfestival: een dag vol beleving voor jong en oud met diverse activiteiten en workshops.
In het open landschap van Gingelom staan de Gallo-Romeinse tumuli — grafheuvels die al meer dan tweeduizend jaar het silhouet van het plateau bepalen. De Twee Tommen en de Drie Tommen zijn nog altijd indrukwekkend aanwezig, ook al is de wereld rondom hen volledig veranderd. Ze domineren het landschap zoals ze dat altijd hebben gedaan.
Verschillende wandel- en fietsroutes passeren aan de tumuli.
Op de Bollenberg in Borgloon staat een landmark van kunstenaar Hans Lemmen. Vijf terracottakleurige betonnen banken, geïnspireerd op Romeinse villabouw, bieden uitzicht over het landschap en vertellen het verhaal van de Romeinse villa's die hier ooit lagen.
Het landmark is met de fiets bereikbaar en bevindt zich tussen knooppunten 151 en 155. Te voet is het landmark bereikbaar via de landschapswandeling Grootloon.
Een van de meest indrukwekkende Romeinse realisaties in Haspengouw is het aquaduct van Tongeren: een massieve aarden wal voorzien van een houten geul die bronwater naar de stad leidde. Tot op vandaag loopt deze wal over een lengte van vier kilometer door het landschap.
Wil je het Romeinse Haspengouw zelf verkennen? Deze routes brengen je langs de mooiste sporen:
Wandelen: de rode route Piringen-Beukenberg (9,2 km) voert je langs het aquaduct, de Romeinse stadsomwalling en kastelen en beekvalleien in de omgeving.
Meer info via wandeleninlimburg.be
Fietsen: de route ‘Kasteeldomeinen en Romeinen’ (59 km) start aan Alden Biesen en voert je naar Tongeren-Borgloon, langs de belangrijkste Romeinse sites van de streek.
Meer info via visitlimburg.be